Kullanım Kısıtları
Örnek maddeler: 2022 yılında Dilek Bilgiç, Merlinda Aluş Tokat, Sevcan Özöztürk ve Figen Yanık tarafından Türkçe geliştirilen ve geçerliliği güvenirliği yapılan “Fertiliteyi Geliştirmede Sağlıklı Yaşam Davranışları Ölçeği ‘ni kullanmanızdan memnuniyet duyacağız. Doç. Dr. Dilek Bilgiç Prof. Dr. Merlinda Aluş Tokat, Dr. Sevcan Özöztürk Arş. Gör. Figen Yanık FERTİLİTEYİ GELİŞTİRMEDE SAĞLIKLI YAŞAM DAVRANIŞLARI ÖLÇEĞİ Bu ölçek kadınlarda ve erkeklerde doğurganlığı iyileştirmeye katkıda bulunan sağlıklı yaşam tarzlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilen 46 maddelik bir ölçektir. Yedi alt boyuttan oluşmuştur ve 5’li Likert tipinde bir ölçektir. (1- kesinlikle katılmıyorum, 2- katılmıyorum, 3- kararsızım, 4- katılıyorum ve 5- kesinlikle katılıyorum). Ölçekten elde edilen en düşük puan 46, en yüksek puan 230 dur. Toplam ölçekten ve alt boyutlarından elde edilen yüksek puanlar, bireylerin daha sağlıklı fertilite ile ilişkili bir yaşam tarzına sahip olduğunu göstermektedir. Ölçek alt boyutları ve maddeleri aşağıda verilmiştir. 1-Duygusal İyilik Hali alt boyutu 6 maddeden oluşmaktadır (1, 2, 3, 4, 5, 6) 2-Fiziksel Aktivite alt boyutu 4 maddeden oluşmaktadır (7, 8, 9, 10), 3-Uyku alt boyutu 9 maddeden oluşmaktadır (11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19), 4-Beslenme alt boyutu 9 maddeden oluşmaktadır (20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28), 5-Giyim/Hijyen alt boyutu 5 maddeden oluşmaktadır (29, 30, 31, 32, 33), 6-Teknoloji Kullanımı alt boyutu 4 maddeden oluşmaktadır (34, 35, 36, 37) 7-Spiritüalite alt boyutu 9 maddeden oluşmaktadır (38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46). Ölçekte ters puanlı maddeler de bulunmaktadır (1, 6, 7, 12, 13, 14, 21, 23, 24, 28, 32, 35, 36, 37, 41). Ters puanlanan maddeler ayrıca ölçekte “ * ” şeklinde işaretlenmiştir. Fertiliteyi Geliştirmede Sağlıklı Yaşam Davranışları Ölçeği aşağıda yer almaktadır. ATIF İÇİN KAYNAK: Bilgiç, D., Tokat, M.A., Özöztürk, S. et al. Fertility healthy lifestyle assessment scale: development and psychometric study in Turkish women and men. Curr Psychol (2024). https://doi.org/10.1007/s12144-024-07128-5. FERTİLİTEYİ GELİŞTİRMEDE SAĞLIKLI YAŞAM DAVRANIŞLARI ÖLÇEĞİ Aşağıda fertiliteyi (doğurganlık) geliştirmede sağlıklı yaşam davranışlarınızı belirlemeye yönelik maddelere yer verilmiştir. Sizden maddeleri okuduktan sonra, maddelere ilişkin durumunuza uygun seçeneği işaretlemeniz istenmektedir. Lütfen seçenekleri “Çocuk sahibi olma sürecinde/Çocuk sahibi olabilmek için” ifadesini dikkate alarak okuyup cevaplayınız ve boş madde bırakmayınız. Kesinlikle Katılıyorum Katılıyorum Kararsızım Katılmıyorum Kesinlikle Katılmıyorum Çocuk sahibi olma sürecinde/Çocuk sahibi olabilmek için; 1 Daha stresli bir yapıya sahip oldum. * 1 2 3 4 5 2 Kendimi rahatlatmaya çalışırım. 5 4 3 2 1 3 Sevdiğim şeyleri yapmaya zaman ayırırım. 5 4 3 2 1 4 Yaşadığım olumsuzluklardan ders çıkarırım. 5 4 3 2 1 5 Kötü hissettiğim anlarda yakınlarımla (arkadaşlarım/ailem/akrabalarımla) duygularımı paylaşırım. 5 4 3 2 1 6 Zorluklarla karşılaştığımda hemen pes ederim. * 1 2 3 4 5 7 Nadiren yürüyüş gibi hafif düzeyde fiziksel aktivite yaparım. * 1 2 3 4 5 8 Haftada iki-üç kez orta düzeyde fiziksel aktivite (pilates, aerobik, yüzme, yürüyüş gibi) yaparım. 5 4 3 2 1 9 Her gün düzenli olarak yoğun fiziksel aktivite (pilates, aerobik, yüzme, yürüyüş gibi) yaparım. 5 4 3 2 1 10 Genelde hareketli bir yaşam tarzı (örneğin; asansör yerine merdiven kullanma, ev ve bahçe işleri vb.) sürdürürüm. 5 4 3 2 1 11 Her gece 6-8 saat uyumaya dikkat ederim. 5 4 3 2 1 12 Gece uyuduğum ortamda elektronik cihazları (örneğin; cep telefonu, bilgisayar, TV, vb.) yakınımda bulundururum. * 1 2 3 4 5 13 Geceleri ışığı açık bırakarak uyurum. * 1 2 3 4 5 14 Düşüncelerim uykumu olumsuz etkiler. * 1 2 3 4 5 15 Uyumadan önce güzel şeyler düşünürüm. 5 4 3 2 1 16 Gün içerisinde ne yaşarsam yaşayayım çok kolay uyurum. 5 4 3 2 1 17 Sabah uyandığımda kendimi dinlenmiş hissederim. 5 4 3 2 1 18 Uyumadan önce uykuya dalmamı kolaylaştırıcı şeyler (örneğin; müzik dinleme, kitap okuma, gevşeme hareketleri, ılık duş alma, vb.) yaparım. 5 4 3 2 1 19 Genel olarak akşamları zamanında (en geç saat 24.00’te) uyurum. 5 4 3 2 1 20 Günde en az 2 litre su içerim. 5 4 3 2 1 21 Hazır gıda tüketirim. * 1 2 3 4 5 22 Her gün taze meyve ve sebze tüketirim. 5 4 3 2 1 23 Her hafta birkaç kez en az bir kadeh alkol tüketirim. * 1 2 3 4 5 24 Düzenli sigara kullanırım. * 1 2 3 4 5 25 D vitamini almak için gün ışığından faydalanırım. 5 4 3 2 1 26 Doymuş yağ içeren besinleri (margarin, cips, çikolata vb.,) tüketmekten kaçınırım. 5 4 3 2 1 Kesinlikle Katılıyorum Katılıyorum Kararsızım Katılmıyorum Kesinlikle Katılmıyorum Çocuk sahibi olma sürecinde/Çocuk sahibi olabilmek için; 27 Şekerli yiyecek ve içecek tüketiminden kaçınırım. 5 4 3 2 1 28 Kafein içeren ürünleri (kahve, kola, enerji içeceği gibi) günde 2 fincan/bardaktan fazla tüketirim. * 1 2 3 4 5 29 Kullandığım iç çamaşırlarımın pamuklu olmasına dikkat ederim. 5 4 3 2 1 30 İç çamaşırımı her gün değiştiririm. 5 4 3 2 1 31 Dar kıyafetler kullanmaktan kaçınırım. 5 4 3 2 1 32 Genital bölge temizliğimde özel ürünler (kokulu sabun, sprey, krem, jel gibi) kullanırım. * 1 2 3 4 5 33 Genital bölgemin nemli kalmamasına özen gösteririm. 5 4 3 2 1 34 Teknoloji kullanımını (cep telefonu, bilgisayar, vb.) kısıtlarım. 5 4 3 2 1 35 Teknolojiyi (sosyal medya, gazete okuma vb.) sık kullanırım. * 1 2 3 4 5 36 Bilgisayarımı (laptop) genelde dizimin üzerine koyarak kullanırım. * 1 2 3 4 5 37 Cep telefonumu genelde ön cebimde taşırım. * 1 2 3 4 5 38 Manevi olarak rahatlayabilmek için (dua etme, meditasyon, yoga vb.) aktiviteler yaparım. 5 4 3 2 1 39 Her zaman iyimser olmaya çalışarak hayata daha olumlu bakarım. 5 4 3 2 1 40 Son zamanlarda yaptığım manevi uygulamalar (ihtiyaç sahiplerine yardım etmek, adak adamak vs.) arttı. 5 4 3 2 1 41 Yaşadığım zorlukların kaderim olduğunu düşünüp süreci akışına bırakırım. * 1 2 3 4 5 42 Zorluk yaşasam bile her şeye yeniden başlama gücünü kendimde bulurum. 5 4 3 2 1 43 Hayatla ilgili yeni bakış açısı geliştirmeye çalışırım. 5 4 3 2 1 44 Zorluklarla mücadele edebileceğimin farkına vardım. 5 4 3 2 1 45 Düşündüğümden daha güçlü olduğumun farkına vardım. 5 4 3 2 1 46 Hayatımda değişmesi gereken şeyleri değiştirmek için daha fazla çaba sarf etmeye başladım 5 4 3 2 1