Ana İçeriğe Atla
Ölçek Kataloğu

Yaşam Boyu Yapay Zekâ Etik Farkındalık Ölçeği

Yaşam Boyu Yapay Zekâ Etik Farkındalık Ölçeği, Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme, Değerler Eğitimi alanında Etik, Davranışsal Etik değerlendirmek amacıyla kullanılan Geliştirme türünde akademik bir ölçektir.

Yazar onaylı
Yaşam Boyu Yapay Zekâ Etik Farkındalık Ölçeği
Geliştirme Yazar onaylı Doğrulama sürecinde
"Ölçek bilgileri kaynak taramasıyla oluşturulmuş, yazar/sorumlu yazar doğrulamasına açıktır."
Dil Dil bilgisi henüz eklenmemiş.
Hedef Grup Yapay Zeka Araçlarını Kullananlar, Yaşam Boyu Öğre
Likert Tipi 5'li Likert
Eklenme 03.07.2026
Görüntülenme 15
Kod OLK-001078
Paylaşım Kartı
Ölçek detay sayfası QR kodu

QR ile aç

yasam-boyu-yapay-zeka-etik-farkindalik-olcegi

Detay bağlantısını hızlı paylaşım için kullanın.

Kayıt kaynağı ve hak sahipliği
Dış kaynak kaydı

Bu kayıt, kamuya açık bibliyografik bilgilerden oluşturulmuş olabilir. Ölçek maddeleri, tam formu ve telif kapsamındaki içerikler yalnızca açık yetki varsa paylaşılır.

Hak sahibiyseniz bilgi düzeltme, yazarlık/sahiplik doğrulama veya yayından kaldırma talebi oluşturabilirsiniz.

İşlemler

Ölçeklere Dön Sertifika Doğrulama gerekli Bu ölçek henüz izin/yönerge sürecine hazır değil. Ölçek bilgileri doğrulanmadan izin belgesi veya yönerge oluşturulamaz. Yazarım İzin Yetkilisiyim Bilgi Düzelt Kaldırma Talebi
5
Form / Alt Boyut
15
Sayfa Görüntülenmesi

Temel ve Kaynak Bilgileri

Makale
Ölçek Türü
Geliştirme
Dil
Dil bilgisi henüz eklenmemiş.
Yaş Aralığı
Yapay Zeka Araçlarını Kullananlar, Yaşam Boyu Öğre
Kaynak Yılı
2025
Açıklama

Ölçek bilgileri kaynak taramasıyla oluşturulmuş, yazar/sorumlu yazar doğrulamasına açıktır.

Ölçülen Özellikler
Etik Davranışsal Etik yapay zeka etik farkındalık Yapay Zeka Farkındalık Düzeyi
Uygulanabilir Gruplar
Yapay Zeka Araçlarını Kullananlar Yaşam Boyu Öğrenen Bireyler
Ana Araştırma Alanları
Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme Değerler Eğitimi Yetişkin Eğitimi/Hayat Boyu Öğrenme Eğitim Sosyolojisi
Alt Alanlar
-
Dergi
Journal of Teacher Education and Lifelong Learning

Yazarlar

2 kayıt

Yapı ve Maddeler

Madde bilgileri doğrulama sürecinde
Madde bilgileri henüz eklenmemiştir.
Madde bilgileri henüz eklenmemiştir.
Madde bilgileri henüz eklenmemiştir.
Madde bilgileri henüz eklenmemiştir.
Madde bilgileri henüz eklenmemiştir.

Likert ve Puanlama

Likert Sayısı
5
Likert Tipi
5'li Likert
Min Puan
26.00
Max Puan
130.00
Yüksek Puan Anlamı

-

Düşük Puan Anlamı

-

Puan Yorumlama
Alt ölçek puanları, ilgili maddelerin toplanması veya ortalamasının alınmasıyla hesaplanırken, toplam puan bireyin genel etik farkındalık düzeyini temsil eder. Daha yüksek puanlar, AI teknolojilerinin etik sonuçlarına karşı daha fazla etik farkındalık ve duyarlılık olduğunu ve yapay zeka alanında daha ileri düzeyde yaşam boyu etik farkındalığı yansıtır.

Psikometri

Genel Güvenirlik (Ölçek Geneli)

Örneklem (N)
-
Cronbach Alpha (α)
-
McDonald's Omega (ω)
-
Diğer Güvenirlik
Yaşam Boyu Yapay Zekâ Etik Farkındalık Ölçeği’nin güvenirliği, iç tutarlılık ve zamana bağlı kararlılık kapsamında değerlendirilmiştir. İç tutarlılık güvenirliği için Cronbach α ve McDonald ω katsayıları hesaplanmış olup tüm alt boyutlar için α ve ω değerlerinin .86 ve üzerinde olduğu görülmüştür. Bu bulgular, ölçeğin ve alt boyutlarının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca bileşik güvenirlik (CR) değerlerinin .88 ile .93 arasında değişmesi, maddelerin ilgili yapıları tutarlı ve güvenilir biçimde ölçtüğünü ortaya koymuştur. Zamana bağlı güvenirlik kapsamında, 50 kişilik bir alt örneklem üzerinde üç hafta arayla gerçekleştirilen test-tekrar test uygulaması sonucunda elde edilen korelasyon katsayısının r = .89 (p < .001) olması, ölçeğin zaman içinde kararlı ölçümler sunduğunu göstermektedir. Elde edilen tüm güvenirlik bulguları birlikte değerlendirildiğinde, ölçeğin yaşam boyu öğrenmede yapay zekâ etik farkındalığını ölçmek için güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Test-Tekrar Test: 0.890
Yaşam Boyu Yapay Zekâ Etik Farkındalık Ölçeği’nin güvenirliği, iç tutarlılık ve zamana bağlı kararlılık kapsamında değerlendirilmiştir. İç tutarlılık güvenirliği için Cronbach α ve McDonald ω katsayıları hesaplanmış olup tüm alt boyutlar için α ve ω değerlerinin .86 ve üzerinde olduğu görülmüştür. Bu bulgular, ölçeğin ve alt boyutlarının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca bileşik güvenirlik (CR) değerlerinin .88 ile .93 arasında değişmesi, maddelerin ilgili yapıları tutarlı ve güvenilir biçimde ölçtüğünü ortaya koymuştur. Zamana bağlı güvenirlik kapsamında, 50 kişilik bir alt örneklem üzerinde üç hafta arayla gerçekleştirilen test-tekrar test uygulaması sonucunda elde edilen korelasyon katsayısının r = .89 (p < .001) olması, ölçeğin zaman içinde kararlı ölçümler sunduğunu göstermektedir. Elde edilen tüm güvenirlik bulguları birlikte değerlendirildiğinde, ölçeğin yaşam boyu öğrenmede yapay zekâ etik farkındalığını ölçmek için güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Alt Boyut Güvenirlikleri ve Yakınsak Geçerlik

Alt boyut güvenirlik verisi girilmemiş.

Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA)

KMO
-
Bartlett
-
Açıklanan Varyans
-
AFA Sonucu
Yaşam Boyu Yapay Zekâ Etik Farkındalık Ölçeği’nin geçerliği kapsam, yapı, yakınsak, ayırt edici ve ölçüt geçerliği boyutlarında ele alınmıştır. Öncelikle kapsam geçerliği, alanında uzman yedi akademisyenin görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiş ve S-CVI/Ave değerinin .94 olarak hesaplanması, maddelerin ölçülmek istenen yapıyı yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermiştir. Yapı geçerliği, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleriyle test edilmiş olup elde edilen bulgular ölçeğin kuramsal olarak öngörülen beş faktörlü yapısının veri ile güçlü biçimde uyumlu olduğunu ortaya koymuştur. Yakınsak geçerlik kapsamında hesaplanan AVE değerlerinin .65 ile .72 arasında değişmesi, her bir alt boyutun kendi maddeleriyle yeterli düzeyde ilişki gösterdiğini doğrulamıştır. Ayırt edici geçerlik, Fornell–Larcker ölçütü ve HTMT değerleri üzerinden incelenmiş; her faktörün √AVE değerinin faktörler arası korelasyonlardan yüksek olması ve HTMT değerlerinin .85’in altında kalması, alt boyutların birbirinden ayırt edilebilir yapılar olduğunu göstermiştir. Ölçüt geçerliği kapsamında ise ölçek puanlarının yapay zekâ kullanım-yeterlik ve yaşam boyu öğrenme eğilimi ile pozitif, teknoloji kaygısı ile negatif yönde anlamlı ilişkiler göstermesi, ölçeğin kuramsal beklentilerle tutarlı ölçümler sunduğunu ortaya koymuştur.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA)

DFA Uyum İndeksi
-
DFA Sonucu
Yaşam Boyu Yapay Zekâ Etik Farkındalık Ölçeği’nin geçerliği kapsam, yapı, yakınsak, ayırt edici ve ölçüt geçerliği boyutlarında ele alınmıştır. Öncelikle kapsam geçerliği, alanında uzman yedi akademisyenin görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiş ve S-CVI/Ave değerinin .94 olarak hesaplanması, maddelerin ölçülmek istenen yapıyı yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermiştir. Yapı geçerliği, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleriyle test edilmiş olup elde edilen bulgular ölçeğin kuramsal olarak öngörülen beş faktörlü yapısının veri ile güçlü biçimde uyumlu olduğunu ortaya koymuştur. Yakınsak geçerlik kapsamında hesaplanan AVE değerlerinin .65 ile .72 arasında değişmesi, her bir alt boyutun kendi maddeleriyle yeterli düzeyde ilişki gösterdiğini doğrulamıştır. Ayırt edici geçerlik, Fornell–Larcker ölçütü ve HTMT değerleri üzerinden incelenmiş; her faktörün √AVE değerinin faktörler arası korelasyonlardan yüksek olması ve HTMT değerlerinin .85’in altında kalması, alt boyutların birbirinden ayırt edilebilir yapılar olduğunu göstermiştir. Ölçüt geçerliği kapsamında ise ölçek puanlarının yapay zekâ kullanım-yeterlik ve yaşam boyu öğrenme eğilimi ile pozitif, teknoloji kaygısı ile negatif yönde anlamlı ilişkiler göstermesi, ölçeğin kuramsal beklentilerle tutarlı ölçümler sunduğunu ortaya koymuştur.

Kapsam Geçerliği

Kapsam Geçerliği Notu
Yaşam Boyu Yapay Zekâ Etik Farkındalık Ölçeği’nin geçerliği kapsam, yapı, yakınsak, ayırt edici ve ölçüt geçerliği boyutlarında ele alınmıştır. Öncelikle kapsam geçerliği, alanında uzman yedi akademisyenin görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiş ve S-CVI/Ave değerinin .94 olarak hesaplanması, maddelerin ölçülmek istenen yapıyı yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermiştir. Yapı geçerliği, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleriyle test edilmiş olup elde edilen bulgular ölçeğin kuramsal olarak öngörülen beş faktörlü yapısının veri ile güçlü biçimde uyumlu olduğunu ortaya koymuştur. Yakınsak geçerlik kapsamında hesaplanan AVE değerlerinin .65 ile .72 arasında değişmesi, her bir alt boyutun kendi maddeleriyle yeterli düzeyde ilişki gösterdiğini doğrulamıştır. Ayırt edici geçerlik, Fornell–Larcker ölçütü ve HTMT değerleri üzerinden incelenmiş; her faktörün √AVE değerinin faktörler arası korelasyonlardan yüksek olması ve HTMT değerlerinin .85’in altında kalması, alt boyutların birbirinden ayırt edilebilir yapılar olduğunu göstermiştir. Ölçüt geçerliği kapsamında ise ölçek puanlarının yapay zekâ kullanım-yeterlik ve yaşam boyu öğrenme eğilimi ile pozitif, teknoloji kaygısı ile negatif yönde anlamlı ilişkiler göstermesi, ölçeğin kuramsal beklentilerle tutarlı ölçümler sunduğunu ortaya koymuştur.
Yaşam Boyu Yapay Zekâ Etik Farkındalık Ölçeği’nin geçerliği kapsam, yapı, yakınsak, ayırt edici ve ölçüt geçerliği boyutlarında ele alınmıştır. Öncelikle kapsam geçerliği, alanında uzman yedi akademisyenin görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiş ve S-CVI/Ave değerinin .94 olarak hesaplanması, maddelerin ölçülmek istenen yapıyı yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermiştir. Yapı geçerliği, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleriyle test edilmiş olup elde edilen bulgular ölçeğin kuramsal olarak öngörülen beş faktörlü yapısının veri ile güçlü biçimde uyumlu olduğunu ortaya koymuştur. Yakınsak geçerlik kapsamında hesaplanan AVE değerlerinin .65 ile .72 arasında değişmesi, her bir alt boyutun kendi maddeleriyle yeterli düzeyde ilişki gösterdiğini doğrulamıştır. Ayırt edici geçerlik, Fornell–Larcker ölçütü ve HTMT değerleri üzerinden incelenmiş; her faktörün √AVE değerinin faktörler arası korelasyonlardan yüksek olması ve HTMT değerlerinin .85’in altında kalması, alt boyutların birbirinden ayırt edilebilir yapılar olduğunu göstermiştir. Ölçüt geçerliği kapsamında ise ölçek puanlarının yapay zekâ kullanım-yeterlik ve yaşam boyu öğrenme eğilimi ile pozitif, teknoloji kaygısı ile negatif yönde anlamlı ilişkiler göstermesi, ölçeğin kuramsal beklentilerle tutarlı ölçümler sunduğunu ortaya koymuştur.

APA 7 Atıf

Arslankara, V. B., & Usta, E. (2025). Development and validation of the Lifelong Artificial Intelligence Ethical Awareness Scale (LAIEAS). Journal of Teacher Education and Lifelong Learning, 7(2), 319-329. https://doi.org/10.51535/tell.1813310

Kullanım ve Künye

Kullanım Bilgileri

Kullanım İzni Akademik Ücretsiz
Kullanım Kısıtı Var
Aktif Durum Aktif

İletişim ve Onay

İletişim E-posta Gizli
Onay Tarihi 03.07.2026 20:31
Red Tarihi -

Yetki Politikası

İzin Politikası İzin Yetkili Yazar veya Sistem Yöneticisi
Uyuşmazlık Yönetimi Yönetici Denetimli
Tüm Yazar Onayı Zorunlu
İzin Kararı Verebilecekler
Veysel Bilal Arslankara
Yazar Onay Durumu
Yazar onay süreci tamamlandı.

Kullanım Kısıtları

Örnek maddeler: F1. Farkındalık: 1. Yapay zekâ uygulamalarının karar verme süreçlerinde hata yapabileceğinin farkındayım. 5. Yapay zekânın güvenlik riskleri taşıdığını bilirim. F2. Değer ve Tutum: 6. Yapay zekâ sistemleri insan onuruna saygı göstermelidir. 10. Yapay zekâ kullanımı toplum değerleriyle uyumlu olmalıdır. F3. Davranışsal Eğilim: 11. Etik kaygılar taşıyan bir uygulama varsa, onu kullanmamayı tercih ederim. 15. İş yerinde etik olmayan YZ uygulamalarını yönetime bildiririm. F4. Eleştirel Değerlendirme: 16. Bir yapay zekâ çıktısını gördüğümde, hangi verinin kullanıldığını sorgularım. 20. YZ sistemlerinin sınırlılıklarını değerlendirirken etik perspektifi ön planda tutarım. F5. Sürekli Öğrenme ve Adaptasyon: 21. Yapay zekâ hakkında yeni bilgileri düzenli olarak takip etmeye çalışırım. 26. Yeni etik düzenlemeler çıktığında bunları takip edip uygulamaya çalışırım.

Sıkça Sorulan Sorular

Hata Bildir