#1
Sorumlu
Ölçek Kataloğu
Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme Becerisi Ölçeği (TÜJMED)
Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme Becerisi Ölçeği (TÜJMED), Psikoloji30 Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme, Coğrafya Eğitimi alanında Coğrafya, Coğrafya Becerileri değerlendirmek amacıyla kullanılan Geliştirme türünde akademik bir ölçektir.
Yazar onaylı
Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme Becerisi Ölçeği (TÜJMED)
Geliştirme
Yazar onaylı
Doğrulama sürecinde
"Ölçek bilgileri kaynak taramasıyla oluşturulmuş, yazar/sorumlu yazar doğrulamasına açıktır."
Sorumlu Yazar
Mehmet Ünal
Dil
Dil bilgisi henüz eklenmemiş.
Hedef Grup
Aday Öğretmenler, Öğretmenler, Ortaöğretim öğrenci
Likert Tipi
5'li Likert
Açık Madde
0
İzin Gerektiren Madde
29
Eklenme
04.07.2026
Görüntülenme
6
Kod
OLK-001115
Paylaşım Kartı
Aç
QR ile aç
turkiye-jeopolitiginde-mekansal-dusunme-becerisi-olcegi-tujmedDetay bağlantısını hızlı paylaşım için kullanın.
Kayıt kaynağı ve hak sahipliği
Dış kaynak kaydı
Bu kayıt, kamuya açık bibliyografik bilgilerden oluşturulmuş olabilir. Ölçek maddeleri, tam formu ve telif kapsamındaki içerikler yalnızca açık yetki varsa paylaşılır.
Hak sahibiyseniz bilgi düzeltme, yazarlık/sahiplik doğrulama veya yayından kaldırma talebi oluşturabilirsiniz.
İşlemler
Ölçeklere Dön
Sertifika
Doğrulama gerekli
Bu ölçek henüz izin/yönerge sürecine hazır değil. Ölçek bilgileri doğrulanmadan izin belgesi veya yönerge oluşturulamaz.
Yazarım
İzin Yetkilisiyim
Bilgi Düzelt
Kaldırma Talebi
29
Toplam Madde
5
Form / Alt Boyut
6
Sayfa Görüntülenmesi
Temel ve Kaynak Bilgileri
Kitap BölümüÖlçek Türü
Geliştirme
Dil
Dil bilgisi henüz eklenmemiş.
Yaş Aralığı
Aday Öğretmenler, Öğretmenler, Ortaöğretim öğrenci
Kaynak Yılı
2025
Açıklama
Ölçek bilgileri kaynak taramasıyla oluşturulmuş, yazar/sorumlu yazar doğrulamasına açıktır.
Ölçülen Özellikler
Coğrafya
Coğrafya Becerileri
Coğrafya Okuryazarlığı
Jeopolitik
Mekânsal Düşünme
Uygulanabilir Gruplar
Öğretmenler
Aday Öğretmenler
Ortaöğretim öğrencileri
Üniversite Öğrencileri ve Yetişkinler
Ana Araştırma Alanları
Psikoloji30 Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme
Coğrafya Eğitimi
Sosyal Bilgiler Eğitimi
Alt Alanlar
-
Dergi
Türkiye jeopolitiğinde mekânsal düşünme (TÜJMED) ölçeği geliştirme çalışması
Yazarlar
1 kayıtYapı ve Maddeler
29 madde
1 Hiç katılmıyorum
2 Katılmıyorum,
3 Kararsızım,
4 Katılıyorum,
5 Tamamen katılıyorum,
Madde bilgileri henüz eklenmemiştir.
Madde bilgileri henüz eklenmemiştir.
Madde bilgileri henüz eklenmemiştir.
Madde bilgileri henüz eklenmemiştir.
Madde bilgileri henüz eklenmemiştir.
Likert ve Puanlama
Likert Sayısı
5
Likert Tipi
5'li Likert
Min Puan
-
Max Puan
-
1
Hiç katılmıyorum
2
Katılmıyorum,
3
Kararsızım,
4
Katılıyorum,
5
Tamamen katılıyorum,
Yüksek Puan Anlamı
-
Düşük Puan Anlamı
-
Puan Yorumlama
Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği’nin alt boyutları: - Konum Algılama boyutunda 4 madde (1, 2, 3, 4. maddeler), - Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama boyutunda 8 madde (5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12. maddeler), - Mekânsal Bağlantıları Çözümleme boyutunda 6 madde (13, 14, 15, 16, 17, 18. maddeler), - Mekânsal Etkiyi Sorgulama boyutunda 3 madde (19, 20, 21. maddeler) ve - Mekânları Karşılaştırma boyutunda 8 madde (22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29. maddeler) olmak üzere toplam 29 maddeden oluşmuştur.
Psikometri
Genel Güvenirlik (Ölçek Geneli)
Örneklem (N)
-
Cronbach Alpha (α)
-
McDonald's Omega (ω)
-
Diğer Güvenirlik
Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği’nin Konum Algılama boyutunda güvenirlik 0.758; Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama boyutunda güvenirlik 0.900; Mekânsal Bağlantıları Çözümleme boyutunda güvenirlik 0.936; Mekânsal Etkiyi Sorgulama boyutunda güvenirlik 0.782; Mekânları Karşılaştırma boyutunda güvenirlik 0.924; ve 29 maddeli ölçeğin toplamında güvenirlik 0.955 bulunmuştur. Ölçeğin açıkladığı toplam varyans oranı %70.469’dur. Ölçek varyansının; Mekânları Karşılaştırma boyutu % 44.712’sini, Mekânsal Bağlantıları Çözümleme boyutu %10.517’sini, Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama boyutu %7.277’sini, Konum Algılama boyutu %4.5’ini ve Mekânsal Etkiyi Sorgulama boyutu % 3.464’ünü açıklamaktadır. Ölçek beş boyutlu ve 29 maddeli bütüncül kullanılabileceği gibi, her boyut tek başına da kullanılabilir. Ölçekte ters madde bulunmamaktadır.
Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği’nin Konum Algılama boyutunda güvenirlik 0.758; Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama boyutunda güvenirlik 0.900; Mekânsal Bağlantıları Çözümleme boyutunda güvenirlik 0.936; Mekânsal Etkiyi Sorgulama boyutunda güvenirlik 0.782; Mekânları Karşılaştırma boyutunda güvenirlik 0.924; ve 29 maddeli ölçeğin toplamında güvenirlik 0.955 bulunmuştur. Ölçeğin açıkladığı toplam varyans oranı %70.469’dur. Ölçek varyansının; Mekânları Karşılaştırma boyutu % 44.712’sini, Mekânsal Bağlantıları Çözümleme boyutu %10.517’sini, Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama boyutu %7.277’sini, Konum Algılama boyutu %4.5’ini ve Mekânsal Etkiyi Sorgulama boyutu % 3.464’ünü açıklamaktadır. Ölçek beş boyutlu ve 29 maddeli bütüncül kullanılabileceği gibi, her boyut tek başına da kullanılabilir. Ölçekte ters madde bulunmamaktadır.
Alt Boyut Güvenirlikleri ve Yakınsak Geçerlik
Alt boyut güvenirlik verisi girilmemiş.
Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA)
KMO
-
Bartlett
-
Açıklanan Varyans
%70.47
AFA Sonucu
Ölçek Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Hakkında Kısa Açıklamalar: Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği maddeleri yazımında; K12 Beceriler Çerçevesi’nde (2025) yer alan mekânsal düşünme becerisi bileşenleri (Konum Algılama, Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama, Mekânsal Bağlantıları Çözümleme, Mekânsal Etkiyi Sorgulama, Mekânları Karşılaştırma) ve Türkiye jeopolitiği konusu dikkate alınmıştır. Türkiye jeopolitiğinin içeriği dikkate alınarak mekânsal düşünme becerisinin beş bileşeni özelinde uzman görüşü ve iş birliği ile maddeler hazırlanmıştır. Taslak ölçek madde havuzunda 5’li likert tipinde (5=Tamamen katılıyorum, 4=Katılıyorum, 3=Kararsızım, 2=Katılmıyorum, 1=Hiç katılmıyorum) 31 maddeye yer verilmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda, temel alınan mekânsal düşünme becerisi bileşenlerine uygun olarak beş boyutlu ve 29 maddeli geçerli ve güvenilir bir ölçek elde edilmiştir. Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği’nin doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarından elde edilen verilerle uyum indeksleri karşılaştırmasında modelin anlamlı, iyi ve kabul edilebilir değerlere sahip olduğu görülmüş (χ2 = 1031.749; sd = 363; p = .000; χ2/sd = 2.842; SRMR = .0498; RMSEA = 0.073; CFI = .911; TLI = .901; IFI = .912) olup geçerli ve güvenilir bir ölçek (beş alt boyutlu ve 29 maddeli) olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği’nin faktör yükleri 0.426 – 0.772 arasında değişmektedir. Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği’nin Konum Algılama boyutunda güvenirlik 0.758; Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama boyutunda güvenirlik 0.900; Mekânsal Bağlantıları Çözümleme boyutunda güvenirlik 0.936; Mekânsal Etkiyi Sorgulama boyutunda güvenirlik 0.782; Mekânları Karşılaştırma boyutunda güvenirlik 0.924; ve 29 maddeli ölçeğin toplamında güvenirlik 0.955 bulunmuştur. Ölçeğin açıkladığı toplam varyans oranı %70.469’dur. Ölçek varyansının; Mekânları Karşılaştırma boyutu % 44.712’sini, Mekânsal Bağlantıları Çözümleme boyutu %10.517’sini, Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama boyutu %7.277’sini, Konum Algılama boyutu %4.5’ini ve Mekânsal Etkiyi Sorgulama boyutu % 3.464’ünü açıklamaktadır. Ölçek beş boyutlu ve 29 maddeli bütüncül kullanılabileceği gibi, her boyut tek başına da kullanılabilir. Ölçekte ters madde bulunmamaktadır.
Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA)
RMSEA
0.073
SRMR
0.050
CFI
0.911
TLI / NNFI
0.901
DFA Sonucu
Ölçek Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Hakkında Kısa Açıklamalar: Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği maddeleri yazımında; K12 Beceriler Çerçevesi’nde (2025) yer alan mekânsal düşünme becerisi bileşenleri (Konum Algılama, Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama, Mekânsal Bağlantıları Çözümleme, Mekânsal Etkiyi Sorgulama, Mekânları Karşılaştırma) ve Türkiye jeopolitiği konusu dikkate alınmıştır. Türkiye jeopolitiğinin içeriği dikkate alınarak mekânsal düşünme becerisinin beş bileşeni özelinde uzman görüşü ve iş birliği ile maddeler hazırlanmıştır. Taslak ölçek madde havuzunda 5’li likert tipinde (5=Tamamen katılıyorum, 4=Katılıyorum, 3=Kararsızım, 2=Katılmıyorum, 1=Hiç katılmıyorum) 31 maddeye yer verilmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda, temel alınan mekânsal düşünme becerisi bileşenlerine uygun olarak beş boyutlu ve 29 maddeli geçerli ve güvenilir bir ölçek elde edilmiştir. Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği’nin doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarından elde edilen verilerle uyum indeksleri karşılaştırmasında modelin anlamlı, iyi ve kabul edilebilir değerlere sahip olduğu görülmüş (χ2 = 1031.749; sd = 363; p = .000; χ2/sd = 2.842; SRMR = .0498; RMSEA = 0.073; CFI = .911; TLI = .901; IFI = .912) olup geçerli ve güvenilir bir ölçek (beş alt boyutlu ve 29 maddeli) olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği’nin faktör yükleri 0.426 – 0.772 arasında değişmektedir. Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği’nin Konum Algılama boyutunda güvenirlik 0.758; Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama boyutunda güvenirlik 0.900; Mekânsal Bağlantıları Çözümleme boyutunda güvenirlik 0.936; Mekânsal Etkiyi Sorgulama boyutunda güvenirlik 0.782; Mekânları Karşılaştırma boyutunda güvenirlik 0.924; ve 29 maddeli ölçeğin toplamında güvenirlik 0.955 bulunmuştur. Ölçeğin açıkladığı toplam varyans oranı %70.469’dur. Ölçek varyansının; Mekânları Karşılaştırma boyutu % 44.712’sini, Mekânsal Bağlantıları Çözümleme boyutu %10.517’sini, Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama boyutu %7.277’sini, Konum Algılama boyutu %4.5’ini ve Mekânsal Etkiyi Sorgulama boyutu % 3.464’ünü açıklamaktadır. Ölçek beş boyutlu ve 29 maddeli bütüncül kullanılabileceği gibi, her boyut tek başına da kullanılabilir. Ölçekte ters madde bulunmamaktadır.
Kapsam Geçerliği
Kapsam Geçerliği Notu
Ölçek Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Hakkında Kısa Açıklamalar: Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği maddeleri yazımında; K12 Beceriler Çerçevesi’nde (2025) yer alan mekânsal düşünme becerisi bileşenleri (Konum Algılama, Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama, Mekânsal Bağlantıları Çözümleme, Mekânsal Etkiyi Sorgulama, Mekânları Karşılaştırma) ve Türkiye jeopolitiği konusu dikkate alınmıştır. Türkiye jeopolitiğinin içeriği dikkate alınarak mekânsal düşünme becerisinin beş bileşeni özelinde uzman görüşü ve iş birliği ile maddeler hazırlanmıştır. Taslak ölçek madde havuzunda 5’li likert tipinde (5=Tamamen katılıyorum, 4=Katılıyorum, 3=Kararsızım, 2=Katılmıyorum, 1=Hiç katılmıyorum) 31 maddeye yer verilmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda, temel alınan mekânsal düşünme becerisi bileşenlerine uygun olarak beş boyutlu ve 29 maddeli geçerli ve güvenilir bir ölçek elde edilmiştir. Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği’nin doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarından elde edilen verilerle uyum indeksleri karşılaştırmasında modelin anlamlı, iyi ve kabul edilebilir değerlere sahip olduğu görülmüş (χ2 = 1031.749; sd = 363; p = .000; χ2/sd = 2.842; SRMR = .0498; RMSEA = 0.073; CFI = .911; TLI = .901; IFI = .912) olup geçerli ve güvenilir bir ölçek (beş alt boyutlu ve 29 maddeli) olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği’nin faktör yükleri 0.426 – 0.772 arasında değişmektedir. Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği’nin Konum Algılama boyutunda güvenirlik 0.758; Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama boyutunda güvenirlik 0.900; Mekânsal Bağlantıları Çözümleme boyutunda güvenirlik 0.936; Mekânsal Etkiyi Sorgulama boyutunda güvenirlik 0.782; Mekânları Karşılaştırma boyutunda güvenirlik 0.924; ve 29 maddeli ölçeğin toplamında güvenirlik 0.955 bulunmuştur. Ölçeğin açıkladığı toplam varyans oranı %70.469’dur. Ölçek varyansının; Mekânları Karşılaştırma boyutu % 44.712’sini, Mekânsal Bağlantıları Çözümleme boyutu %10.517’sini, Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama boyutu %7.277’sini, Konum Algılama boyutu %4.5’ini ve Mekânsal Etkiyi Sorgulama boyutu % 3.464’ünü açıklamaktadır. Ölçek beş boyutlu ve 29 maddeli bütüncül kullanılabileceği gibi, her boyut tek başına da kullanılabilir. Ölçekte ters madde bulunmamaktadır.
Ölçek Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Hakkında Kısa Açıklamalar: Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği maddeleri yazımında; K12 Beceriler Çerçevesi’nde (2025) yer alan mekânsal düşünme becerisi bileşenleri (Konum Algılama, Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama, Mekânsal Bağlantıları Çözümleme, Mekânsal Etkiyi Sorgulama, Mekânları Karşılaştırma) ve Türkiye jeopolitiği konusu dikkate alınmıştır. Türkiye jeopolitiğinin içeriği dikkate alınarak mekânsal düşünme becerisinin beş bileşeni özelinde uzman görüşü ve iş birliği ile maddeler hazırlanmıştır. Taslak ölçek madde havuzunda 5’li likert tipinde (5=Tamamen katılıyorum, 4=Katılıyorum, 3=Kararsızım, 2=Katılmıyorum, 1=Hiç katılmıyorum) 31 maddeye yer verilmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda, temel alınan mekânsal düşünme becerisi bileşenlerine uygun olarak beş boyutlu ve 29 maddeli geçerli ve güvenilir bir ölçek elde edilmiştir. Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği’nin doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarından elde edilen verilerle uyum indeksleri karşılaştırmasında modelin anlamlı, iyi ve kabul edilebilir değerlere sahip olduğu görülmüş (χ2 = 1031.749; sd = 363; p = .000; χ2/sd = 2.842; SRMR = .0498; RMSEA = 0.073; CFI = .911; TLI = .901; IFI = .912) olup geçerli ve güvenilir bir ölçek (beş alt boyutlu ve 29 maddeli) olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği’nin faktör yükleri 0.426 – 0.772 arasında değişmektedir. Türkiye Jeopolitiğinde Mekânsal Düşünme (TÜJMED) Ölçeği’nin Konum Algılama boyutunda güvenirlik 0.758; Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama boyutunda güvenirlik 0.900; Mekânsal Bağlantıları Çözümleme boyutunda güvenirlik 0.936; Mekânsal Etkiyi Sorgulama boyutunda güvenirlik 0.782; Mekânları Karşılaştırma boyutunda güvenirlik 0.924; ve 29 maddeli ölçeğin toplamında güvenirlik 0.955 bulunmuştur. Ölçeğin açıkladığı toplam varyans oranı %70.469’dur. Ölçek varyansının; Mekânları Karşılaştırma boyutu % 44.712’sini, Mekânsal Bağlantıları Çözümleme boyutu %10.517’sini, Mekânın Coğrafi Koşullarını Tanımlama boyutu %7.277’sini, Konum Algılama boyutu %4.5’ini ve Mekânsal Etkiyi Sorgulama boyutu % 3.464’ünü açıklamaktadır. Ölçek beş boyutlu ve 29 maddeli bütüncül kullanılabileceği gibi, her boyut tek başına da kullanılabilir. Ölçekte ters madde bulunmamaktadır.
APA 7 Atıf
Ünal, M. (2025). Türkiye jeopolitiğinde mekânsal düşünme (TÜJMED) ölçeği geliştirme çalışması. K. Baş (Ed.), Sosyal bilgiler eğitimi: Alanında uluslararası derleme, araştırma ve çalışmalar içinde (ss. 119–138). Serüven Yayınevi. ISBN: 978-625-8559-84-2
Kullanım ve Künye
Kullanım Bilgileri
Kullanım İzni
Akademik Ücretsiz
Kullanım Kısıtı
Var
Aktif Durum
Aktif
İletişim ve Onay
Yetki Politikası
İzin Politikası
İzin Yetkili Yazar veya Sistem Yöneticisi
Uyuşmazlık Yönetimi
Yönetici Denetimli
Tüm Yazar Onayı
Zorunlu
İzin Kararı Verebilecekler
Mehmet Ünal
Yazar Onay Durumu
Yazar onay süreci tamamlandı.
Kullanım Kısıtları
Örnek maddeler: Ölçek toplam 29 maddeden oluşmaktadır. Örnek maddeler: 1. Türkiye’nin matematik konumunu belirlerim. 12. Türkiye’nin coğrafi koşullarını jeopolitik önem açısından değerlendiririm. 16. Türkiye’nin diğer ülkelerle olan siyasi ilişkilerini jeopolitik bağlamda açıklarım. 21. Türkiye’nin jeopolitik konum özelliklerinin diğer ülkeler üzerindeki etkisini değerlendiririm. 25. Dünyadaki çatışma bölgelerini (Kafkaslar, Orta Asya, Orta Doğu gibi) Türkiye’nin jeopolitik önemi açısından değerlendiririm.