Ana İçeriğe Atla
Ölçek Kataloğu

Sağlık Hizmeti Kullanımında Çoğaltıcı-Azaltıcı Eğilim Ölçeği

Sağlık Hizmeti Kullanımında Çoğaltıcı-Azaltıcı Eğilim Ölçeği, Psikoloji, Sağlık Psikolojisi alanında Bireyci Görüş, Çoğaltıcı-Azaltıcı Genel Eğilim değerlendirmek amacıyla kullanılan Uyarlama türünde akademik bir ölçektir.

Yazar doğrulaması bekleniyor
Sağlık Hizmeti Kullanımında Çoğaltıcı-Azaltıcı Eğilim Ölçeği
Uyarlama Yazar doğrulaması bekleniyor Doğrulama sürecinde
"Ölçek bilgileri kaynak taramasıyla oluşturulmuş, yazar/sorumlu yazar doğrulamasına açıktır."
Sorumlu Yazar Sorumlu yazar henüz doğrulanmadı
Dil Dil bilgisi henüz eklenmemiş.
Hedef Grup 18 yaş üstü çalışan yetişkinler
Likert Tipi 7'li Likert
Açık Madde 0
İzin Gerektiren Madde 9
Eklenme 04.07.2026
Görüntülenme 17
Kod OLK-001118
Paylaşım Kartı
Ölçek detay sayfası QR kodu

QR ile aç

saglik-hizmeti-kullaniminda-cogaltici-azaltici-egilim-olcegi

Detay bağlantısını hızlı paylaşım için kullanın.

Kayıt kaynağı ve hak sahipliği
Dış kaynak kaydı

Bu kayıt, kamuya açık bibliyografik bilgilerden oluşturulmuş olabilir. Ölçek maddeleri, tam formu ve telif kapsamındaki içerikler yalnızca açık yetki varsa paylaşılır.

Hak sahibiyseniz bilgi düzeltme, yazarlık/sahiplik doğrulama veya yayından kaldırma talebi oluşturabilirsiniz.

İşlemler

Ölçeklere Dön Sertifika Doğrulama gerekli Bu ölçek henüz izin/yönerge sürecine hazır değil. Ölçek bilgileri doğrulanmadan izin belgesi veya yönerge oluşturulamaz. Yazarım İzin Yetkilisiyim Bilgi Düzelt Kaldırma Talebi
9
Toplam Madde
2
Form / Alt Boyut
17
Sayfa Görüntülenmesi

Temel ve Kaynak Bilgileri

Makale
Ölçek Türü
Uyarlama
Dil
Dil bilgisi henüz eklenmemiş.
Yaş Aralığı
18 yaş üstü çalışan yetişkinler
Kaynak Yılı
2026
Açıklama

Ölçek bilgileri kaynak taramasıyla oluşturulmuş, yazar/sorumlu yazar doğrulamasına açıktır.

Ölçülen Özellikler
Bireyci Görüş Çoğaltıcı-Azaltıcı Genel Eğilim Genelci Görüş
Uygulanabilir Gruplar
18 yaş üstü çalışan yetişkinler
Ana Araştırma Alanları
Psikoloji Sağlık Psikolojisi
Alt Alanlar
-
Dergi
Journal of Multidisciplinary Healthcare

Yazarlar

6 kayıt

Yapı ve Maddeler

9 madde
Madde bilgileri henüz eklenmemiştir.
Madde bilgileri henüz eklenmemiştir.

Likert ve Puanlama

Likert Sayısı
7
Likert Tipi
7'li Likert
Min Puan
1.00
Max Puan
4.00
Yüksek Puan Anlamı

-

Düşük Puan Anlamı

-

Puan Yorumlama
Sağlık Hizmeti Kullanımında Çoğaltıcı-Azaltıcı Eğilim Ölçeği (ÇAEÖ), bireylerin sağlık hizmetlerine yönelik genel tutum ve tercihlerini değerlendiren 9 maddelik bir öz bildirim aracıdır. Ölçek 7'li Likert tipinde (1 = Kesinlikle katılmıyorum, 7 = Kesinlikle katılıyorum) yanıtlanmakta olup puanlama maddelerin ortalaması üzerinden yapılması önerilmektedir. Çoğaltıcı-Azaltıcı Genel Eğilim (Genel Skor) (9 madde, Madde 1–9): Bireyin genel çoğaltıcı-azaltıcı eğilimini yansıtır. Genel skordan alınan puanın artması, bireyin sağlık hizmetlerini daha yoğun kullanma ve tıbbi müdahaleye yönelik daha güçlü bir tercih (çoğaltıcı eğilim) taşıdığını gösterir; düşük puanlar ise bireyin gereksiz tıbbi müdahaleden kaçınma ve beklemeyi tercih etme eğiliminde (azaltıcı eğilim) olduğunu ifade eder. Genelci Görüş Alt Boyutu (Madde 1–4): Tıbbi müdahalenin içsel değerine yönelik soyut felsefi yönelimi ölçer. Bu alt boyuttan alınan puanın artması, bireyin yaşam süresine veya yaşam kalitesine kanıtlanmış katkısı olup olmadığından bağımsız olarak tıbbi tedavinin doğası gereği değerli olduğuna dair daha güçlü bir inanca sahip olduğunu gösterir. Bu alt boyut yeterli güvenirlik ve yapı tekrarlanabilirlik değerlerine sahip olup bağımsız bir gösterge olarak kullanılabilir. Bireyci Görüş Alt Boyutu (Madde 5–9): Bireyin somut ve eyleme dönük sağlık arama davranışı tercihlerini ölçer. Bu alt boyuttan alınan puanın artması, bireyin bir sağlık sorunu karşısında hızla reçete, tedavi veya hekim konsültasyonu arama eğiliminin daha güçlü olduğunu gösterir. Ancak bifaktör diagnostik değerleri (ωH-alt boyut = 0.287, H = 0.553) bu alt boyuttaki güvenilir varyansın büyük bölümünün genel faktöre ait olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle Bireyci Görüş alt boyutu tek başına bağımsız bir gösterge olarak kullanılmamalı, genel skorla birlikte yorumlanmalıdır. ÇAEÖ'nün puanlamasında maddelerin ortalaması üzerinden hesaplama yapılması önerilmektedir. Genel skor için 9 maddenin, Genelci Görüş alt boyutu için 1–4. maddelerin, Bireyci Görüş alt boyutu için 5–9. maddelerin aritmetik ortalaması alınır. Ortalama skor kullanımı sayesinde tüm boyutlar 1–7 aralığında değer almakta, bu durum farklı madde sayılarına sahip alt boyutlar ile genel skor arasında doğrudan karşılaştırma yapılmasına olanak tanımaktadır. Ölçeğin Türkçe geçerlik çalışmasında raporlanan betimleyici istatistikler (medyan değerleri: Genel Skor = 5.56, Genelci Görüş = 6.25, Bireyci Görüş = 5.00) ortalama skor üzerinden hesaplanmış olup araştırmacıların çalışmalar arası karşılaştırılabilirliği sağlamak amacıyla aynı puanlama yöntemini kullanmaları önerilir.

Psikometri

Genel Güvenirlik (Ölçek Geneli)

Örneklem (N)
-
Cronbach Alpha (α)
-
McDonald's Omega (ω)
-
Diğer Güvenirlik
Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı Cronbach α = 0.78 (95% GA [0.74, 0.82]) olarak hesaplanmıştır. Genelci Görüş alt boyutu için Cronbach α = 0.81, bileşik güvenirlik (CR) = 0.87 ve ortalama açıklanan varyans (AVE) = 0.63; Bireyci Görüş alt boyutu için Cronbach α = 0.74, CR = 0.83 ve AVE = 0.49 değerleri elde edilmiştir. Genel ölçek düzeyinde CR = 0.92 ve AVE = 0.55 bulunmuştur. Bifaktör diagnostikler incelendiğinde, genel faktör için omega hiyerarşik katsayısı (ωH) = 0.535, yapı tekrarlanabilirlik indeksi (H) = 0.722 ve faktör determinasyon katsayısı = 0.966 olarak hesaplanmıştır. Genelci Görüş alt boyutu için ωH = 0.548, H = 0.713 ve faktör determinasyonu = 0.972 değerleri bu alt boyutun bağımsız kullanıma uygun güvenirlik düzeyinde olduğunu göstermektedir. Bireyci Görüş alt boyutu için ωH = 0.287, H = 0.553 ve faktör determinasyonu = 0.883 olarak bulunmuş olup bu değerler, söz konusu alt boyutun tek başına bağımsız bir gösterge olarak kullanılmaması, genel skorla birlikte yorumlanması gerektiğine işaret etmektedir.
Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı Cronbach α = 0.78 (95% GA [0.74, 0.82]) olarak hesaplanmıştır. Genelci Görüş alt boyutu için Cronbach α = 0.81, bileşik güvenirlik (CR) = 0.87 ve ortalama açıklanan varyans (AVE) = 0.63; Bireyci Görüş alt boyutu için Cronbach α = 0.74, CR = 0.83 ve AVE = 0.49 değerleri elde edilmiştir. Genel ölçek düzeyinde CR = 0.92 ve AVE = 0.55 bulunmuştur. Bifaktör diagnostikler incelendiğinde, genel faktör için omega hiyerarşik katsayısı (ωH) = 0.535, yapı tekrarlanabilirlik indeksi (H) = 0.722 ve faktör determinasyon katsayısı = 0.966 olarak hesaplanmıştır. Genelci Görüş alt boyutu için ωH = 0.548, H = 0.713 ve faktör determinasyonu = 0.972 değerleri bu alt boyutun bağımsız kullanıma uygun güvenirlik düzeyinde olduğunu göstermektedir. Bireyci Görüş alt boyutu için ωH = 0.287, H = 0.553 ve faktör determinasyonu = 0.883 olarak bulunmuş olup bu değerler, söz konusu alt boyutun tek başına bağımsız bir gösterge olarak kullanılmaması, genel skorla birlikte yorumlanması gerektiğine işaret etmektedir.

Alt Boyut Güvenirlikleri ve Yakınsak Geçerlik

Alt boyut güvenirlik verisi girilmemiş.

Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA)

KMO
-
Bartlett
-
Açıklanan Varyans
%94.60
AFA Sonucu
Yapı geçerliği, örneklemin eşleştirilmiş propensity skoru yöntemiyle keşfedici (n = 256) ve doğrulayıcı (n = 255) alt örneklemlere ayrılmasıyla incelenmiştir. Keşfedici aşamada Keşfedici Grafik Analizi (EGA) ve Keşfedici Faktör Analizi (EFA) uygulanmış, her iki yöntem de iki boyutlu bir yapıyı desteklemiştir. Bootstrap EGA (500 tekrar) yüksek yapısal kararlılık göstermiş, örneklerin %94.6'sı iki boyutlu yapıyı yeniden üretmiştir. Doğrulayıcı aşamada beş rakip model karşılaştırılmış ve tam bifaktör model en iyi uyumu sağlamıştır (CFI = 0.997, TLI = 0.993, RMSEA = 0.021, SRMR = 0.025). Yakınsak geçerlik, ölçeğin sağlık hizmetlerine güven değişkenleriyle anlamlı pozitif korelasyonları (r = 0.15–0.25, p < 0.01) ve senaryo bazlı sağlık hizmeti kullanım niyetleriyle tutarlı ilişkileri (r = 0.09–0.29) ile desteklenmiştir. Ayırt edici geçerlik, sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ölçümleriyle (EQ-5D indeks ve EQ-VAS) zayıf ve büyük ölçüde anlamsız korelasyonlar elde edilmesiyle doğrulanmıştır. Ölçüm değişmezliği cinsiyet, yaş grubu, medeni durum, çocuk sahibi olma ve sosyal güvence durumu olmak üzere beş demografik değişken açısından test edilmiş; tüm gruplarda yapısal, metrik ve skalar değişmezlik sağlanmıştır.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA)

RMSEA
0.021
SRMR
0.025
CFI
0.997
TLI / NNFI
0.993
DFA Sonucu
Yapı geçerliği, örneklemin eşleştirilmiş propensity skoru yöntemiyle keşfedici (n = 256) ve doğrulayıcı (n = 255) alt örneklemlere ayrılmasıyla incelenmiştir. Keşfedici aşamada Keşfedici Grafik Analizi (EGA) ve Keşfedici Faktör Analizi (EFA) uygulanmış, her iki yöntem de iki boyutlu bir yapıyı desteklemiştir. Bootstrap EGA (500 tekrar) yüksek yapısal kararlılık göstermiş, örneklerin %94.6'sı iki boyutlu yapıyı yeniden üretmiştir. Doğrulayıcı aşamada beş rakip model karşılaştırılmış ve tam bifaktör model en iyi uyumu sağlamıştır (CFI = 0.997, TLI = 0.993, RMSEA = 0.021, SRMR = 0.025). Yakınsak geçerlik, ölçeğin sağlık hizmetlerine güven değişkenleriyle anlamlı pozitif korelasyonları (r = 0.15–0.25, p < 0.01) ve senaryo bazlı sağlık hizmeti kullanım niyetleriyle tutarlı ilişkileri (r = 0.09–0.29) ile desteklenmiştir. Ayırt edici geçerlik, sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ölçümleriyle (EQ-5D indeks ve EQ-VAS) zayıf ve büyük ölçüde anlamsız korelasyonlar elde edilmesiyle doğrulanmıştır. Ölçüm değişmezliği cinsiyet, yaş grubu, medeni durum, çocuk sahibi olma ve sosyal güvence durumu olmak üzere beş demografik değişken açısından test edilmiş; tüm gruplarda yapısal, metrik ve skalar değişmezlik sağlanmıştır.

Kapsam Geçerliği

Kapsam Geçerliği Notu
Yapı geçerliği, örneklemin eşleştirilmiş propensity skoru yöntemiyle keşfedici (n = 256) ve doğrulayıcı (n = 255) alt örneklemlere ayrılmasıyla incelenmiştir. Keşfedici aşamada Keşfedici Grafik Analizi (EGA) ve Keşfedici Faktör Analizi (EFA) uygulanmış, her iki yöntem de iki boyutlu bir yapıyı desteklemiştir. Bootstrap EGA (500 tekrar) yüksek yapısal kararlılık göstermiş, örneklerin %94.6'sı iki boyutlu yapıyı yeniden üretmiştir. Doğrulayıcı aşamada beş rakip model karşılaştırılmış ve tam bifaktör model en iyi uyumu sağlamıştır (CFI = 0.997, TLI = 0.993, RMSEA = 0.021, SRMR = 0.025). Yakınsak geçerlik, ölçeğin sağlık hizmetlerine güven değişkenleriyle anlamlı pozitif korelasyonları (r = 0.15–0.25, p < 0.01) ve senaryo bazlı sağlık hizmeti kullanım niyetleriyle tutarlı ilişkileri (r = 0.09–0.29) ile desteklenmiştir. Ayırt edici geçerlik, sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ölçümleriyle (EQ-5D indeks ve EQ-VAS) zayıf ve büyük ölçüde anlamsız korelasyonlar elde edilmesiyle doğrulanmıştır. Ölçüm değişmezliği cinsiyet, yaş grubu, medeni durum, çocuk sahibi olma ve sosyal güvence durumu olmak üzere beş demografik değişken açısından test edilmiş; tüm gruplarda yapısal, metrik ve skalar değişmezlik sağlanmıştır.
Yapı geçerliği, örneklemin eşleştirilmiş propensity skoru yöntemiyle keşfedici (n = 256) ve doğrulayıcı (n = 255) alt örneklemlere ayrılmasıyla incelenmiştir. Keşfedici aşamada Keşfedici Grafik Analizi (EGA) ve Keşfedici Faktör Analizi (EFA) uygulanmış, her iki yöntem de iki boyutlu bir yapıyı desteklemiştir. Bootstrap EGA (500 tekrar) yüksek yapısal kararlılık göstermiş, örneklerin %94.6'sı iki boyutlu yapıyı yeniden üretmiştir. Doğrulayıcı aşamada beş rakip model karşılaştırılmış ve tam bifaktör model en iyi uyumu sağlamıştır (CFI = 0.997, TLI = 0.993, RMSEA = 0.021, SRMR = 0.025). Yakınsak geçerlik, ölçeğin sağlık hizmetlerine güven değişkenleriyle anlamlı pozitif korelasyonları (r = 0.15–0.25, p < 0.01) ve senaryo bazlı sağlık hizmeti kullanım niyetleriyle tutarlı ilişkileri (r = 0.09–0.29) ile desteklenmiştir. Ayırt edici geçerlik, sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ölçümleriyle (EQ-5D indeks ve EQ-VAS) zayıf ve büyük ölçüde anlamsız korelasyonlar elde edilmesiyle doğrulanmıştır. Ölçüm değişmezliği cinsiyet, yaş grubu, medeni durum, çocuk sahibi olma ve sosyal güvence durumu olmak üzere beş demografik değişken açısından test edilmiş; tüm gruplarda yapısal, metrik ve skalar değişmezlik sağlanmıştır.

APA 7 Atıf

Celik, Y., Aydemir, E., Güvey, M. E., Kucukkurt, A. C., Cimen, M., & Yılmaz, S. (2026). Psychometric properties of the Turkish Medical Maximizer-Minimizer Scale. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 19, 581802. https://doi.org/10.2147/JMDH.S581802

Kullanım ve Künye

Kullanım Bilgileri

Kullanım İzni Akademik Ücretsiz
Kullanım Kısıtı Var
Aktif Durum Aktif

İletişim ve Onay

Sorumlu Yazar Salim Yılmaz
İletişim E-posta Gizli
Onay Tarihi 04.07.2026 01:42
Red Tarihi -

Yetki Politikası

İzin Politikası İzin Yetkili Yazar veya Sistem Yöneticisi
Uyuşmazlık Yönetimi Yönetici Denetimli
Tüm Yazar Onayı Zorunlu
İzin Kararı Verebilecekler
Sorumlu Yazar, Salim Yılmaz
Yazar Onay Durumu
Bu ölçek yayındadır; ek yazar onay süreci devam ediyor olabilir.
Bekleyen: Salim Yılmaz

Kullanım Kısıtları

Örnek maddeler: Sağlık Hizmeti Kullanımında Çoğaltıcı-Azaltıcı Eğilim Ölçeği (ÇAEÖ), bireylerin sağlık hizmetlerine yönelik genel tutum ve tercihlerini değerlendiren 9 maddelik bir öz bildirim aracıdır. Ölçek 7'li Likert tipinde (1 = Kesinlikle katılmıyorum, 7 = Kesinlikle katılıyorum) yanıtlanmakta olup puanlama maddelerin ortalaması üzerinden yapılması önerilmektedir. Çoğaltıcı-Azaltıcı Genel Eğilim (Genel Skor) (9 madde, Madde 1–9): Bireyin genel çoğaltıcı-azaltıcı eğilimini yansıtır. Genel skordan alınan puanın artması, bireyin sağlık hizmetlerini daha yoğun kullanma ve tıbbi müdahaleye yönelik daha güçlü bir tercih (çoğaltıcı eğilim) taşıdığını gösterir; düşük puanlar ise bireyin gereksiz tıbbi müdahaleden kaçınma ve beklemeyi tercih etme eğiliminde (azaltıcı eğilim) olduğunu ifade eder. Genelci Görüş Alt Boyutu (Madde 1–4): Tıbbi müdahalenin içsel değerine yönelik soyut felsefi yönelimi ölçer. Bu alt boyuttan alınan puanın artması, bireyin yaşam süresine veya yaşam kalitesine kanıtlanmış katkısı olup olmadığından bağımsız olarak tıbbi tedavinin doğası gereği değerli olduğuna dair daha güçlü bir inanca sahip olduğunu gösterir. Bu alt boyut yeterli güvenirlik ve yapı tekrarlanabilirlik değerlerine sahip olup bağımsız bir gösterge olarak kullanılabilir. Bireyci Görüş Alt Boyutu (Madde 5–9): Bireyin somut ve eyleme dönük sağlık arama davranışı tercihlerini ölçer. Bu alt boyuttan alınan puanın artması, bireyin bir sağlık sorunu karşısında hızla reçete, tedavi veya hekim konsültasyonu arama eğiliminin daha güçlü olduğunu gösterir. Ancak bifaktör diagnostik değerleri (ωH-alt boyut = 0.287, H = 0.553) bu alt boyuttaki güvenilir varyansın büyük bölümünün genel faktöre ait olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle Bireyci Görüş alt boyutu tek başına bağımsız bir gösterge olarak kullanılmamalı, genel skorla birlikte yorumlanmalıdır.

Orijinal Ölçek Künyesi

Orijinal Başlık
-
Orijinal Yazarlar
-
Orijinal Yıl
-
Orijinal Dil
-
Orijinal DOI
-

Sıkça Sorulan Sorular

Hata Bildir