Otizmli Çocukların Problem Davranışlarıyla Baş Etmeye Yönelik Ebeveyn Yeterlik Ölçeği (OPBEYÖ)

Otizmli Çocukların Problem Davranışlarıyla Baş Etmeye Yönelik Ebeveyn Yeterlik Ölçeği (OPBEYÖ) için gerçekleştirilen geçerlik çalışmaları birkaç aşamada yürütülmüştür. Bu çalışmalar genel olarak kapsam geçerliği, yapı geçerliği ve ölçüt geçerliği başlıkları altında ele alınmıştır. Kapsam Geçerliği Ölçeğin kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla geliştirilen madde havuzu özel eğitim alanında uzman öğretim üyeleri tarafından değerlendirilmiştir. Bu süreçte dört öğretim üyesinin görüşleri alınmış, maddelerin hedeflenen yapıyı temsil etme düzeyi, dil ve ifade uygunluğu incelenmiş ve uzman görüşleri doğrultusunda gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Ayrıca ölçeğin anlaşılabilirliğini ve uygulanabilirliğini değerlendirmek amacıyla 10 ebeveyn ile pilot uygulama gerçekleştirilmiş ve bazı maddeler yeniden düzenlenmiştir. Yapı Geçerliği Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla faktör analizi çalışmaları gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanarak ölçeğin faktör yapısı belirlenmiştir. Daha sonra elde edilen yapının doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin ebeveynlerin problem davranışlarla baş etme yeterliklerini ölçen birden fazla alt boyuttan oluşan anlamlı bir faktör yapısına sahip olduğunu göstermiştir. Maddelerin faktör yükleri ve t değerleri incelendiğinde tüm maddelerin ilgili faktörleri anlamlı biçimde temsil ettiği ve ölçeğin güçlü bir ayırt ediciliğe sahip olduğu belirlenmiştir. Ölçüt Geçerliği OPBEYÖ’nün ölçüt geçerliğini incelemek amacıyla ölçek, Otizmli Çocuğa Sahip Ebeveynlerin Eğitsel Becerilerine İlişkin Yeterlik Ölçeği (EEBYÖ)’nün “problem davranışla baş edebilme” boyutu ile birlikte uygulanmıştır. Bu uygulama 101 ebeveynden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiş ve iki ölçek arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu sonuçlar, OPBEYÖ’nün ebeveynlerin problem davranışlarla baş etme yeterliklerini ölçmede geçerli bir ölçme aracı olduğunu desteklemektedir.

Otizmli Çocukların Problem Davranışlarıyla Baş Etmeye Yönelik Ebeveyn Yeterlik Ölçeği (OPBEYÖ) için gerçekleştirilen geçerlik çalışmaları birkaç aşamada yürütülmüştür. Bu çalışmalar genel olarak kapsam geçerliği, yapı geçerliği ve ölçüt geçerliği başlıkları altında ele alınmıştır. Kapsam Geçerliği Ölçeğin kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla geliştirilen madde havuzu özel eğitim alanında uzman öğretim üyeleri tarafından değerlendirilmiştir. Bu süreçte dört öğretim üyesinin görüşleri alınmış, maddelerin hedeflenen yapıyı temsil etme düzeyi, dil ve ifade uygunluğu incelenmiş ve uzman görüşleri doğrultusunda gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Ayrıca ölçeğin anlaşılabilirliğini ve uygulanabilirliğini değerlendirmek amacıyla 10 ebeveyn ile pilot uygulama gerçekleştirilmiş ve bazı maddeler yeniden düzenlenmiştir. Yapı Geçerliği Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla faktör analizi çalışmaları gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanarak ölçeğin faktör yapısı belirlenmiştir. Daha sonra elde edilen yapının doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin ebeveynlerin problem davranışlarla baş etme yeterliklerini ölçen birden fazla alt boyuttan oluşan anlamlı bir faktör yapısına sahip olduğunu göstermiştir. Maddelerin faktör yükleri ve t değerleri incelendiğinde tüm maddelerin ilgili faktörleri anlamlı biçimde temsil ettiği ve ölçeğin güçlü bir ayırt ediciliğe sahip olduğu belirlenmiştir. Ölçüt Geçerliği OPBEYÖ’nün ölçüt geçerliğini incelemek amacıyla ölçek, Otizmli Çocuğa Sahip Ebeveynlerin Eğitsel Becerilerine İlişkin Yeterlik Ölçeği (EEBYÖ)’nün “problem davranışla baş edebilme” boyutu ile birlikte uygulanmıştır. Bu uygulama 101 ebeveynden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiş ve iki ölçek arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu sonuçlar, OPBEYÖ’nün ebeveynlerin problem davranışlarla baş etme yeterliklerini ölçmede geçerli bir ölçme aracı olduğunu desteklemektedir.

Otizmli Çocukların Problem Davranışlarıyla Baş Etmeye Yönelik Ebeveyn Yeterlik Ölçeği (OPBEYÖ) için gerçekleştirilen geçerlik çalışmaları birkaç aşamada yürütülmüştür. Bu çalışmalar genel olarak kapsam geçerliği, yapı geçerliği ve ölçüt geçerliği başlıkları altında ele alınmıştır. Kapsam Geçerliği Ölçeğin kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla geliştirilen madde havuzu özel eğitim alanında uzman öğretim üyeleri tarafından değerlendirilmiştir. Bu süreçte dört öğretim üyesinin görüşleri alınmış, maddelerin hedeflenen yapıyı temsil etme düzeyi, dil ve ifade uygunluğu incelenmiş ve uzman görüşleri doğrultusunda gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Ayrıca ölçeğin anlaşılabilirliğini ve uygulanabilirliğini değerlendirmek amacıyla 10 ebeveyn ile pilot uygulama gerçekleştirilmiş ve bazı maddeler yeniden düzenlenmiştir. Yapı Geçerliği Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla faktör analizi çalışmaları gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanarak ölçeğin faktör yapısı belirlenmiştir. Daha sonra elde edilen yapının doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin ebeveynlerin problem davranışlarla baş etme yeterliklerini ölçen birden fazla alt boyuttan oluşan anlamlı bir faktör yapısına sahip olduğunu göstermiştir. Maddelerin faktör yükleri ve t değerleri incelendiğinde tüm maddelerin ilgili faktörleri anlamlı biçimde temsil ettiği ve ölçeğin güçlü bir ayırt ediciliğe sahip olduğu belirlenmiştir. Ölçüt Geçerliği OPBEYÖ’nün ölçüt geçerliğini incelemek amacıyla ölçek, Otizmli Çocuğa Sahip Ebeveynlerin Eğitsel Becerilerine İlişkin Yeterlik Ölçeği (EEBYÖ)’nün “problem davranışla baş edebilme” boyutu ile birlikte uygulanmıştır. Bu uygulama 101 ebeveynden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiş ve iki ölçek arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu sonuçlar, OPBEYÖ’nün ebeveynlerin problem davranışlarla baş etme yeterliklerini ölçmede geçerli bir ölçme aracı olduğunu desteklemektedir.